ÁP XE PHỔI, THỦNG CƠ HOÀNH: CUỘC PHẪU THUẬT XUYÊN KHOANG NGỰC – Ổ BỤNG CỨU SỐNG BỆNH NHÂN NHIỄM TRÙNG NẶNG

Sau phẫu thuật u đại tràng, người đàn ông 54 tuổi xuất hiện biến chứng rò đường tiêu hóa khiến nhiễm trùng lan rộng từ ổ bụng lan lên vùng dưới hoành, gây tổn thương cơ hoành và hình thành ổ áp xe phổi phải kích thước khoảng 15 x 10 cm.

Ông L.V.L (54 tuổi, trú tại Hà Tĩnh) nhập viện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao 39,5°C, mệt mỏi, ho khạc nhiều đờm màu nâu, mùi hôi, hai phổi có ran ẩm và khó thở nhẹ.

5 tháng trước, ông L. từng phẫu thuật điều trị u đại tràng. Sau đó, người bệnh xuất hiện biến chứng nhiễm trùng miệng nối và được làm hậu môn nhân tạo cách đây khoảng 2 tháng.

Một tháng trước khi nhập viện, ông bắt đầu xuất hiện các cơn sốt cao, gai rét, ho khan rồi chuyển sang ho có đờm, kèm đau tức ngực và khó thở nhẹ. Người bệnh được điều trị tại bệnh viện tuyến dưới với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, áp xe phổi và viêm phổi. Tuy nhiên, sau 3 ngày điều trị, tình trạng không cải thiện, sốt vẫn ở mức cao, dao động 39,5–40,5°C. Gia đình quyết định chuyển người bệnh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo Bác sĩ CKII Trần Thượng Việt, Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu và Nam học, kết quả thăm khám, xét nghiệm, chụp CT lồng ngực cho thấy người bệnh đang trong tình trạng nhiễm trùng nặng. Phổi phải có tổn thương đông đặc, bên trong có hình phế quản khí, kích thước khoảng 15 x 10 cm; đồng thời ghi nhận hình ảnh ổ áp xe phổi thông xuống vùng dưới hoành, kèm viêm phổi. Xét nghiệm cho thấy bạch cầu tăng 15,3 G/L, CRP tăng rất cao, ở mức 397,2 mg/L.

Nhận định đây không phải là một trường hợp áp xe phổi đơn thuần, các bác sĩ nhanh chóng hội chẩn ngoại khoa liên chuyên ngành, phối hợp giữa Ngoại tiêu hóa, Ngoại lồng ngực và Ngoại Tiết niệu – Nam học. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu, xử lý đồng thời tổn thương ở lồng ngực và ổ bụng nhằm kiểm soát toàn bộ nguồn nhiễm trùng.

Trực tiếp tham gia phẫu thuật mở ngực phải, Bác sĩ Tạ Quang Hiện, chuyên ngành Ngoại lồng ngực, cho biết ngay khi mở lồng ngực, ê-kíp phát hiện một ổ áp xe rất lớn, gần như chiếm phần lớn thùy dưới phổi phải. Ổ áp xe chứa nhiều dịch mủ và có thông với phế quản, mùi hôi nặng. Màng phổi dính chắc, trong khi cơ hoành bị thủng nhiều vị trí, tổ chức cơ hoành viêm và hoại tử nặng.

Ê-kíp phẫu thuật lồng ngực tiến hành giải phóng các tổ chức dính, làm sạch khoang màng phổi, xử lý và dẫn lưu ổ áp xe phổi. Tuy nhiên, tình trạng tổn thương cơ hoành khiến các bác sĩ tiếp tục phải tìm kiếm nguồn nhiễm trùng từ ổ bụng.

Ngay sau đó, ê-kíp Ngoại tiêu hóa tiếp tục thăm dò ổ bụng. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện tại vùng đại tràng phải có đường rò lên khu vực dưới hoành phải, tạo thành ổ áp xe dưới hoành. Các bác sĩ nhận định đường rò này là nguồn gây nhiễm trùng vùng dưới hoành, dẫn đến tổn thương và thủng cơ hoành, qua đó tạo điều kiện để nhiễm trùng lan lên lồng ngực, hình thành ổ áp xe phổi phải kích thước rất lớn. Bên cạnh đó, người bệnh còn có tổn thương rò tại miệng nối đại tràng trái, tạo thêm một nguồn nhiễm trùng cần được xử lý.

Ê-kíp phẫu thuật tập trung làm sạch các ổ nhiễm trùng, xử lý ổ áp xe dưới hoành, giải phóng vùng gan và cơ hoành, khâu phục hồi cơ hoành từ phía ổ bụng, đồng thời xử lý tổn thương đường tiêu hóa và làm hậu môn nhân tạo theo chỉ định phẫu thuật.

Sau khoảng 5 giờ phẫu thuật căng thẳng, người bệnh được chuyển theo dõi và điều trị tích cực sau mổ. Chỉ một ngày sau phẫu thuật, người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt, tình trạng sốt giảm rõ rệt và sau đó cắt sốt hoàn toàn. Hiện sức khỏe đang từng bước hồi phục.

Nhìn lại ca bệnh, Bác sĩ Thượng Việt cho rằng yếu tố quan trọng giúp kiểm soát thành công tình trạng nhiễm trùng là việc nhanh chóng nhận diện đây không chỉ là một tổn thương tại phổi mà cần tìm kiếm và xử lý nguồn nhiễm trùng từ ổ bụng.

“Không chỉ tập trung vào ổ áp xe tại phổi phải mà cần tìm đúng nguồn bệnh để có thể kiểm soát triệt để toàn bộ đường lan của nhiễm trùng cả ở phổi và trong ổ bụng”, Bác sĩ Thượng Việt nhấn mạnh.

Theo bác sĩ, ở những người bệnh có tiền sử phẫu thuật đường tiêu hóa và xuất hiện biến chứng rò, nhiễm trùng, việc chỉ tập trung điều trị tổn thương tại phổi mà không kiểm soát nguồn nhiễm từ ổ bụng có thể khiến tình trạng nhiễm khuẩn kéo dài, diễn biến nặng và đe dọa tính mạng.

Ca bệnh là minh chứng cho tầm quan trọng của việc xác định đúng nguồn nhiễm trùng và xử lý toàn diện trong những trường hợp bệnh lý phức tạp. Khi tổn thương liên quan đồng thời đến nhiều cơ quan, sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế biến chứng và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.