ỨNG DỤNG MÔ HÌNH 3D, PHẪU THUẬT THÀNH CÔNG KHỐI U HÀM MẶT XÂM LẤN PHỨC TẠP Ở CỤ ÔNG 76 TUỔI

Một cụ ông 76 tuổi ở Hà Nội mắc ung thư biểu mô tế bào vảy xâm lấn rộng vùng hàm mặt, ăn mòn nhiều cấu trúc xương và tổ chức quan trọng, vừa được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phẫu thuật cắt bỏ khối u và tái tạo vùng khuyết hổng phức tạp. Nhờ ứng dụng mô hình 3D để lập kế hoạch trước mổ, hai ê-kíp phẫu thuật có thể phối hợp đồng thời, giúp hoàn thành ca phẫu thuật trong 8 giờ thay vì thời gian dự kiến khoảng 12 giờ, qua đó chủ động hơn trong kiểm soát các nguy cơ có thể xảy ra.

Khoảng 3 tháng trước khi nhập viện, ông N.D.S. (76 tuổi, trú tại Hà Nội) phát hiện một khối u ở vùng má phải. Khối u không gây đau nhưng phát triển nhanh, ngày càng cứng chắc, chèn ép các tổ chức xung quanh, làm hẹp hốc mắt và khiến thị lực của người bệnh suy giảm nghiêm trọng.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy khối u đã xâm lấn, ăn mòn nhiều cấu trúc vùng hàm mặt, bao gồm toàn bộ xương gò má, xương hàm trên, vùng xoang hàm, hốc mũi, sàn và thành ngoài hốc mắt phải và các tổ chức xung quanh. Kết quả sinh thiết xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) xâm lấn.

Trước tình trạng tổn thương lan rộng, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ khối u triệt để kết hợp tái tạo vùng hàm mặt.

Theo TS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật, đây là trường hợp rất phức tạp do khối u đã xâm lấn rộng vào xương hàm trên, xương gò má, các cấu trúc xương vùng mũi và thành dưới hốc mắt phải.

Để điều trị triệt căn, hạn chế nguy cơ tái phát và kiểm soát khả năng di căn, các bác sĩ phải tiến hành phẫu thuật cắt rộng tổn thương, loại bỏ khối u cùng các tổ chức bị xâm lấn và một phần tổ chức lành xung quanh theo nguyên tắc ung thư học; cắt bỏ phần xương hàm trên bên phải kèm nhãn cầu phải, vét hạch cổ, đồng thời tái tạo lại các cấu trúc vùng mặt đã bị cắt bỏ. Đây là một cuộc phẫu thuật đặc biệt khó, bởi bên cạnh yêu cầu kiểm soát triệt để khối u, các bác sĩ còn phải giải quyết một khuyết hổng lớn và phức tạp ở vùng mặt, đồng thời phục hồi tối đa cấu trúc giải phẫu cho người bệnh.

Để giải bài toán này, lần đầu tiên tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ đã ứng dụng công nghệ mô hình 3D trong đánh giá tổn thương và lập kế hoạch phẫu thuật.

Từ dữ liệu hình ảnh chụp cắt lớp vi tính, ê-kíp phẫu thuật xây dựng mô hình 3D giúp hình dung trực quan, chính xác phạm vi tổn thương, xác định ranh giới cần cắt bỏ và mô phỏng trước các bước phẫu thuật. Dựa trên mô hình này, các bác sĩ có thể tính toán phương án cắt xương, dự kiến hình dạng phần xương cần tái tạo, đồng thời xác định trước vị trí lấy vạt và phương án tạo hình phù hợp với mức độ khuyết hổng.

Nhờ có “kịch bản” phẫu thuật được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, ê-kíp có thể chủ động hơn trong quá trình mổ, hạn chế tối đa những tình huống phát sinh và giảm nguy cơ cho người bệnh.

Với trường hợp đặc biệt này, các bác sĩ sử dụng vạt da, cơ và xương bả vai bên trái của chính người bệnh để tái tạo vùng khuyết hổng. Hai ê-kíp phẫu thuật được triển khai đồng thời.

 Ê-kíp 1 do các bác sĩ của chuyên gia Hoàng Văn Nhạ khoa TMH bệnh viện K3 chuyên khoa về ung thư phẫu thuật vùng đầu mặt cổ thực hiện loại bỏ triệt để toàn bộ khối u xâm lấn, vét hạch cổ, kiểm soát diện cắt và hạch vùng liên quan.

Song song đó, ê-kíp phẫu thuật tạo hình do TS Dương Mạnh Chiến thực hiện bóc vạt da, cơ và xương vùng bả vai trái của người bệnh để tái tạo. Các bác sĩ tạo hình lại cấu trúc xương hàm trên, vùng hốc mắt và phần mềm vùng mặt, đồng thời thực hiện nối mạch vi phẫu dưới kính hiển vi để đảm bảo vạt ghép được cấp máu tốt.

Sự phối hợp đồng thời giữa hai ê-kíp, cùng với kế hoạch phẫu thuật được chuẩn bị chi tiết trên nền tảng mô hình 3D, đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian phẫu thuật. Nếu dự kiến ca mổ có thể kéo dài khoảng 12 giờ, thực tế các bác sĩ đã hoàn thành toàn bộ cuộc phẫu thuật trong 8 giờ.

Bên cạnh yếu tố chuyên môn và công nghệ, thể trạng của người bệnh cũng là một trong những yếu tố thuận lợi góp phần vào thành công của ca mổ. Dù đã 76 tuổi, ông S. không mắc các bệnh lý nền mạn tính đáng kể như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh lý tim mạch. Thể trạng tốt giúp người bệnh có khả năng đáp ứng với cuộc phẫu thuật kéo dài và giảm nguy cơ biến chứng toàn thân trong và sau mổ.

Sau 8 giờ phẫu thuật, ca mổ kết thúc thuận lợi. Sau 7 ngày điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh phục hồi rõ rệt.

“Hiện tại, toàn trạng bệnh nhân ổn định, tỉnh táo, tiếp xúc tốt, có thể ngồi dậy và tự sinh hoạt. Vạt da ghép vi phẫu vùng mặt hồng ấm, được cấp máu tốt, trương lực mềm, cho thấy phần mô ghép sống tốt và đang thích ứng hiệu quả”, TS Dương Mạnh Chiến cho biết.

Thành công của ca phẫu thuật đánh dấu bước tiến trong việc ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D vào lập kế hoạch phẫu thuật các tổn thương phức tạp vùng hàm mặt tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại, phẫu thuật ung thư và kỹ thuật tạo hình vi phẫu giúp các bác sĩ chủ động hơn trong xử trí những tổn thương rộng, phức tạp, rút ngắn thời gian phẫu thuật và giảm thiểu nguy cơ cho người bệnh.