NGƯỜI ĐÀN ÔNG 40 TUỔI TẮC RUỘT DO NHIỀU KHỐI BÃ THỨC ĂN

Đau bụng từng cơn ngày càng dữ dội, bụng chướng nhanh và không thể trung tiện, người đàn ông 40 tuổi được phát hiện có nhiều khối bã thức ăn gây tắc ruột non. Trước tình trạng đau bụng không thuyên giảm, các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã phẫu thuật nội soi, xử lý các khối bã mà không cần mở ruột. Chỉ một ngày sau phẫu thuật, người bệnh đã trung tiện trở lại.

ThS.BS Nguyễn Văn Phúc, Trung tâm Phẫu thuật Gan mật – Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân Đ.M.Đ. (40 tuổi, trú tại Hải Phòng) có tiền sử gan nhiễm mỡ, từng được chẩn đoán viêm dạ dày nhưng chưa có tiền sử phẫu thuật ổ bụng.

Qua khai thác bệnh sử, người bệnh cho biết trước khi xuất hiện triệu chứng có ăn khoảng 2–3 quả hồng. Khoảng một ngày sau, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện những cơn đau bụng từng cơn. Ban đầu, cơn đau chỉ thoáng qua, sau đó chuyển thành đau quặn, tần suất ngày càng dày và mức độ đau tăng dần.

Bệnh nhân đi khám, được chẩn đoán viêm dạ dày và điều trị ngoại trú nhưng tình trạng không cải thiện. Đến ngày 22/10/2026, người bệnh nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng đau bụng dữ dội, kèm buồn nôn.

Theo người bệnh, có thời điểm cơn đau khiến mặt mũi tím tái, bụng chướng căng nhanh, không thể trung tiện (đánh hơi) hoặc đại tiện. Ban đầu, bệnh nhân không nghĩ những triệu chứng này có thể liên quan đến việc ăn uống trước đó.

Thời điểm tiếp nhận, bệnh nhân tỉnh táo, không sốt, huyết áp khoảng 130/90 mmHg. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bụng chướng, đau vùng thượng vị, đau quặn từng cơn với mức độ tăng dần. Đặc biệt, tình trạng bí trung đại tiện khiến ê-kíp nghi ngờ có tắc nghẽn đường tiêu hóa và chỉ định các thăm dò cần thiết.

Theo BS Phúc, kết quả chụp cắt lớp vi tính ổ bụng cho thấy nhiều khối bã thức ăn nằm trong lòng ruột non, gây tắc nghẽn. Vị trí tắc cách góc hồi – manh tràng khoảng một mét. Các quai ruột phía trên vị trí tắc giãn nhiều, trong khi đoạn ruột phía dưới xẹp, cho thấy tình trạng lưu thông trong lòng ruột bị cản trở rõ rệt.

Ban đầu, các bác sĩ tiến hành điều trị nội khoa và theo dõi khả năng các khối bã tự di chuyển, giải phóng vị trí tắc. Tuy nhiên, tình trạng đau bụng của người bệnh không cải thiện mà tiếp tục tăng nặng, các cơn đau xuất hiện liên tục. Trước nguy cơ tắc ruột kéo dài gây tổn thương thành ruột và các biến chứng nguy hiểm, ê-kíp quyết định phẫu thuật nội soi để kiểm tra và xử lý nguyên nhân.

Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện nhiều khối bã thức ăn nằm trong lòng ruột non, trong đó có một khối kích thước khoảng 5 cm và hai khối khác khoảng 4 cm, nằm cách nhau khoảng 50 cm. Các khối bã không thể tự di chuyển, gây bít tắc lòng ruột. Phía trên vị trí tắc, các quai ruột giãn nhiều, thành ruột có biểu hiện viêm, phù nề. Thay vì phải mở ruột để lấy các khối bã, ê-kíp phẫu thuật đã sử dụng kỹ thuật nội soi, khéo léo đẩy các khối bã thức ăn từ ruột non xuống đại tràng, qua đó giải phóng vị trí tắc và khôi phục lưu thông đường ruột, BS Phúc cho biết.

Theo BS Phúc, việc xử lý được các khối bã bằng phương pháp nội soi mà không phải mở ruột giúp hạn chế tổn thương thành ruột, giảm mức độ xâm lấn của cuộc phẫu thuật. Sau can thiệp, tình trạng tắc nghẽn được giải quyết. Đáng chú ý, chỉ một ngày sau phẫu thuật, người bệnh đã trung tiện trở lại, cho thấy hoạt động lưu thông đường ruột bước đầu được phục hồi. Bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và chăm sóc sau mổ.

Theo BS Phúc, tắc ruột do bã thức ăn xảy ra khi các thành phần thức ăn khó tiêu kết tụ thành khối trong đường tiêu hóa, sau đó di chuyển xuống ruột non và gây bít tắc lòng ruột.

Đáng chú ý, một số loại thực phẩm chứa nhiều chất xơ khó tiêu và tannin (tanin) như quả hồng, đặc biệt là hồng còn xanh, hồng chát, có thể làm tăng nguy cơ hình thành bã thức ăn. Trong môi trường axit của dạ dày, tannin có thể tham gia quá trình kết tụ với các thành phần thực vật như cellulose, hemicellulose và protein, tạo thành những khối bã rắn chắc, khó tiêu hóa. Khi di chuyển xuống ruột non, nếu khối bã có kích thước lớn và mắc kẹt trong lòng ruột, người bệnh có thể bị tắc ruột.

Tuy nhiên, không phải cứ ăn hồng là sẽ hình thành bã thức ăn. Nguy cơ còn phụ thuộc vào lượng thực phẩm tiêu thụ, đặc điểm tiêu hóa, khả năng nhai và vận động của đường tiêu hóa.

Nguy cơ hình thành bã thức ăn thường cao hơn ở người cao tuổi, trẻ nhỏ có khả năng nhai chưa tốt, người có vấn đề về răng miệng, rối loạn vận động tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật dạ dày. Thói quen ăn nhanh, nhai không kỹ, ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ khó tiêu hoặc các loại quả có vị chát, đặc biệt khi bụng đói, cũng là những yếu tố cần lưu ý.

BS Phúc cho biết, biểu hiện cần đặc biệt lưu ý của tắc ruột là đau bụng từng cơn, bụng chướng và bí trung – đại tiện, có thể kèm theo buồn nôn. Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các triệu chứng nghi ngờ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tắc ruột kéo dài có thể làm tăng áp lực trong lòng ruột, gây phù nề, thiếu máu thành ruột, thậm chí hoại tử, thủng ruột, viêm phúc mạc và sốc nhiễm khuẩn.

Đẻ phòng ngừa, BS Phúc khuyến cáo người dân nên hình thành thói quen ăn chậm, nhai kỹ, tránh ăn quá nhiều thực phẩm khó tiêu hoặc quả có vị chát trong một lần, đặc biệt khi bụng đói. Với quả hồng, nên hạn chế ăn quả còn xanh, chát và không nên ăn quá nhiều cùng lúc. Người cao tuổi, người có bệnh lý răng miệng, rối loạn tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật dạ dày cần đặc biệt thận trọng. Đồng thời, duy trì chế độ ăn uống điều độ và bổ sung đủ nước theo nhu cầu cơ thể.

Khi xuất hiện các triệu chứng đau bụng quặn từng cơn, bụng chướng tăng nhanh, không trung tiện hoặc đại tiện được, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Không nên tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc giảm đau hoặc cố chịu đau tại nhà, bởi việc trì hoãn có thể khiến tình trạng bệnh diễn biến nghiêm trọng hơn.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội