HAI NỮ BỆNH NHÂN SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE DIỄN BIẾN NẶNG, TIỂU CẦU GIẢM SÂU VÀ TỔN THƯƠNG GAN NGHIÊM TRỌNG

Hai nữ bệnh nhân 23 và 53 tuổi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt xuất huyết Dengue diễn biến nặng. Cả hai đều có tiểu cầu giảm sâu, men gan tăng gần 2.000 U/L, kèm rối loạn đông máu và các dấu hiệu tổn thương cơ quan. Đáng lưu ý, bệnh có thể chuyển nặng ngay cả khi người bệnh bắt đầu giảm sốt.

Nữ bệnh nhân B.H. (53 tuổi, Hải Phòng) trước đó khỏe mạnh, chưa từng mắc sốt xuất huyết Dengue. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện sốt cao liên tục, có lúc lên tới 39–40°C, kèm đau mỏi toàn thân, buồn nôn, nôn nhiều và đau bụng.

Người bệnh tự sử dụng paracetamol tại nhà nhưng tình trạng không cải thiện. Khi đến cơ sở y tế, xét nghiệm xác định nhiễm virus Dengue, đồng thời ghi nhận số lượng tiểu cầu giảm nhanh từ 38 xuống 21 G/L. Men gan cũng tăng cao. Trước diễn biến phức tạp, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại bệnh viện, bệnh nhân vẫn sốt cao, đau nhiều vùng hạ sườn phải, xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da tại vị trí tiêm truyền. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu chỉ còn 23 G/L, AST tăng tới 1.939 U/L, ALT 804 U/L, kèm rối loạn đông máu.

Bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue nặng, có tổn thương gan và rối loạn đông máu, cần theo dõi sát nguy cơ xuất huyết, rối loạn tuần hoàn và các biến chứng khác.

Một trường hợp khác là nữ bệnh nhân P.L. (23 tuổi, Hà Nội), trước đó khỏe mạnh. Khoảng 7 ngày trước khi chuyển viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao từng cơn, có lúc 39°C, kèm rét run, đau đầu, đau mỏi người, đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều và đi ngoài phân lỏng.

Sau thời gian điều trị tại cơ sở y tế trước đó, tình trạng bệnh nhân không cải thiện, các chỉ số xét nghiệm tiếp tục diễn biến bất lợi. Tiểu cầu giảm còn 21 G/L; AST tăng tới 1.907 U/L và ALT 883 U/L.

Đáng chú ý, kết quả siêu âm phát hiện dịch trong ổ bụng và khoang màng phổi hai bên. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng thoát huyết tương – một cơ chế quan trọng trong sốt xuất huyết Dengue nặng, có thể dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn huyết động và sốc nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.

Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, người bệnh vẫn sốt, mệt nhiều, xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da và đau tức vùng gan. Các bác sĩ đánh giá đây là trường hợp sốt xuất huyết Dengue nặng, có tổn thương gan nghiêm trọng, cần được theo dõi sát và điều trị tích cực.

Không phải cứ giảm sốt là bệnh đã qua giai đoạn nguy hiểm

Hiện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang điều trị 16 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có những trường hợp diễn biến nặng, cần theo dõi và điều trị tích cực.

ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Theo BS Phúc, giảm tiểu cầu là biểu hiện thường gặp ở bệnh nhân sốt xuất huyết nhưng không thể chỉ dựa vào số lượng tiểu cầu để đánh giá mức độ nặng của bệnh. Nguy cơ biến chứng cần được đánh giá tổng thể dựa trên tình trạng lâm sàng và nhiều chỉ số khác như dấu hiệu xuất huyết, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, tình trạng cô đặc máu và các biểu hiện tổn thương cơ quan.

“Ở hai trường hợp này, ngoài tiểu cầu giảm sâu, người bệnh còn có men gan tăng rất cao, rối loạn đông máu và những dấu hiệu cảnh báo khác. Đây là những bất thường cho thấy bệnh đã diễn biến nghiêm trọng, cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện và xử trí kịp thời các biến chứng”, BS Phúc cho biết.

Đặc biệt, một trong những điểm cần lưu ý của sốt xuất huyết Dengue là bệnh có thể chuyển nặng vào thời điểm người bệnh bắt đầu giảm sốt. Giai đoạn nguy hiểm thường xảy ra khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, khi người bệnh có thể xuất hiện thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng thoát huyết tương nghiêm trọng có thể dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn, sốc, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.

BS Phúc nhấn mạnh, người bệnh và gia đình không nên đánh giá mức độ bệnh chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể. Việc giảm sốt không đồng nghĩa với việc bệnh đã qua giai đoạn nguy hiểm.

Người mắc hoặc nghi ngờ mắc sốt xuất huyết cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều hoặc đau liên tục, nôn nhiều, lừ đừ hoặc vật vã, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh hoặc mệt lả.

Trong trường hợp được bác sĩ hướng dẫn theo dõi và điều trị tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, bổ sung nước phù hợp, theo dõi nhiệt độ, tình trạng ăn uống, lượng nước tiểu và các biểu hiện bất thường. Không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt hoặc sử dụng các thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trong sốt xuất huyết.

Việc tái khám đúng hẹn, thực hiện xét nghiệm theo chỉ định và theo dõi sát trong những ngày từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng. Người bệnh không nên chủ quan khi thấy hết sốt hoặc các triệu chứng có vẻ thuyên giảm, bởi đây có thể chính là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm.

Để chủ động phòng sốt xuất huyết, người dân cần thực hiện đồng thời nhiều biện pháp như loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, diệt lăng quăng, bọ gậy, hạn chế muỗi đốt và giữ vệ sinh môi trường sống. Bên cạnh đó, tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết là một biện pháp phòng bệnh chủ động mà người dân có thể lựa chọn theo chỉ định, hướng dẫn của nhân viên y tế và quy định của cơ sở tiêm chủng.

Tuy nhiên, tiêm vắc xin không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi và phòng muỗi đốt. Khi có biểu hiện nghi ngờ sốt xuất huyết, người dân vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi phù hợp.

Sốt xuất huyết Dengue có thể diễn biến nặng ở bất kỳ lứa tuổi nào. Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, theo dõi đúng hướng dẫn và tiếp cận y tế kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh. Chủ động phòng bệnh, kết hợp các biện pháp kiểm soát muỗi với tiêm chủng phù hợp, sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc và diễn biến nặng do sốt xuất huyết.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội