TÁI HOẠT VIRUS VIÊM GAN B: NGUY CƠ CẦN LƯU Ý Ở NGƯỜI BỆNH UNG THƯ VÀ ĐIỀU TRỊ ỨC CHẾ MIỄN DỊCH

Từng có xét nghiệm HBsAg âm tính và chưa được phát hiện mắc viêm gan B, một phụ nữ 38 tuổi có tiền sử điều trị ung thư vú bất ngờ xuất hiện mệt mỏi, vàng da, men gan tăng rất cao. Các xét nghiệm chuyên sâu sau đó cho thấy người bệnh từng nhiễm virus viêm gan B và virus đã hoạt động trở lại. Các bác sĩ xác định đây là trường hợp tái hoạt virus viêm gan B trong bối cảnh suy giảm miễn dịch – nguy cơ có thể bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ trước khi điều trị.

Thạc sĩ BSNT Dương Thị Hường, Trung tâm Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân N.T.T., 38 tuổi, ở Hà Nội, có tiền sử ung thư vú từ năm 2019. Người bệnh đã được phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và hiện tiếp tục điều trị nội tiết. Trước đó, người bệnh chưa từng được phát hiện mắc viêm gan B hoặc viêm gan C, xét nghiệm HBsAg từng cho kết quả âm tính.

Gần đây, người bệnh xuất hiện mệt mỏi, vàng da và được đưa đến bệnh viện. Kết quả xét nghiệm cho thấy gan đang bị tổn thương cấp tính, men gan tăng rất cao với xét nghiệm HBsAg không xác định.

Trước tình trạng này, các bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân. Kết quả cho thấy người bệnh có xét nghiệm kháng thể anti-HBc dương tính. Đây là một dấu ấn cho thấy người bệnh đã từng nhiễm virus viêm gan B trước đó, dù xét nghiệm HBsAg từng âm tính.

Đáng chú ý, khi xét nghiệm chuyên sâu để tìm và định lượng virus viêm gan B trong máu, HBV DNA trên ngưỡng phát hiện 4.49* 10^2. Kết hợp với tiền sử điều trị ung thư và tình trạng viêm gan cấp, các bác sĩ xác định người bệnh bị tái hoạt virus viêm gan B.

Từng âm tính với viêm gan B, vì sao virus vẫn có thể tái hoạt?

Theo Thạc sĩ BSNT Dương Thị Hường, đây là điều nhiều người có thể hiểu nhầm. HBsAg là một dấu ấn thường được sử dụng để phát hiện tình trạng nhiễm virus viêm gan B. Tuy nhiên, một lần xét nghiệm HBsAg âm tính không phải lúc nào cũng có nghĩa là người đó chưa từng nhiễm virus hoặc hoàn toàn không còn nguy cơ liên quan đến viêm gan B.

Ở một số người từng nhiễm virus viêm gan B, cơ thể có thể kiểm soát được virus khiến HBsAg trở về âm tính. Tuy nhiên, vật liệu di truyền của virus vẫn có thể tồn tại trong tế bào gan.

Khi hệ miễn dịch khỏe mạnh, virus được kiểm soát và có thể không gây ra biểu hiện rõ ràng. Nhưng khi sức đề kháng của cơ thể bị suy giảm, virus có thể nhân lên trở lại. Hiện tượng này được gọi là tái hoạt virus viêm gan B.

Nguy cơ này đáng lưu ý ở những người mắc ung thư phải hóa trị, sử dụng một số thuốc hoặc liệu pháp làm suy giảm hệ miễn dịch. Vì vậy, ngay cả người từng có kết quả HBsAg âm tính cũng cần được bác sĩ đánh giá đầy đủ nguy cơ trước khi bắt đầu các phương pháp điều trị có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.

Tái hoạt virus viêm gan B nguy hiểm như thế nào?

Tái hoạt virus viêm gan B có thể diễn biến âm thầm. Ban đầu, người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng và chỉ phát hiện qua xét nghiệm.

Khi virus nhân lên mạnh và gây viêm gan, người bệnh có thể xuất hiện mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc men gan tăng cao. Trường hợp nặng có thể gây suy chức năng gan, thậm chí đe dọa tính mạng.

Đối với người đang điều trị ung thư, tình trạng này còn có thể làm ảnh hưởng đến quá trình điều trị bệnh nền. Khi gan bị tổn thương cấp tính, một số phương pháp điều trị ung thư có thể phải tạm dừng, trì hoãn hoặc điều chỉnh.

Ở bệnh nhân N.T.T., sau khi xác định tình trạng tái hoạt virus viêm gan B, người bệnh được điều trị bằng thuốc kháng virus cùng các biện pháp điều trị cần thiết. Sau gần ba tuần, tình trạng lâm sàng và chức năng gan cải thiện rõ rệt, người bệnh ổn định và được xuất viện.

Từ trường hợp này, Thạc sĩ BSNT Dương Thị Hường lưu ý, đánh giá nguy cơ tái hoạt virus viêm gan B không nên chỉ dừng lại ở việc HBsAg âm tính hay dương tính.Trước khi hóa trị hoặc sử dụng các thuốc có tác dụng ức chế miễn dịch, người bệnh cần được xét nghiệm đầy đủ để xác định tình trạng viêm gan B bao gồm  cả khả năng đã từng nhiễm virus trước đó.  

Thạc sĩ BSNT Dương Thị Hường khuyến cáo, người chuẩn bị hóa trị hoặc sử dụng các liệu pháp ức chế miễn dịch nên chủ động thông báo cho bác sĩ về tiền sử viêm gan, các kết quả xét nghiệm viêm gan B trước đây nếu có và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm được chỉ định.

Một kết quả HBsAg âm tính không đồng nghĩa có thể hoàn toàn bỏ qua nguy cơ tái hoạt virus viêm gan B. Đánh giá đúng nguy cơ trước khi điều trị, chủ động dự phòng hoặc theo dõi phù hợp có thể giúp phát hiện, xử trí sớm tình trạng tái hoạt, hạn chế tổn thương gan nặng và tránh làm gián đoạn quá trình điều trị bệnh nền.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội