CHỈ XÂY XÁT NHẸ SAU TAI NẠN, NAM THANH NIÊN 23 TUỔI VỠ LÁCH ĐỘ IV NGUY KỊCH

Nam thanh niên 23 tuổi vẫn tỉnh táo sau vụ va chạm giữa xe máy và ô tô, trên người chỉ có nhiều vết xây xát. Ít ai ngờ, bên trong ổ bụng, lách đã vỡ độ IV gây chảy máu ồ ạt. Nhờ được chẩn đoán nhanh và phẫu thuật cấp cứu kịp thời tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, người bệnh đã vượt qua tình trạng nguy kịch.

Người bệnh Đ.Q.H. (23 tuổi) trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau vụ va chạm giữa xe máy và ô tô. Thời điểm nhập viện, người bệnh vẫn tỉnh táo, trên cơ thể có nhiều vết xây xát ngoài da, mạch 100 lần/phút, huyết áp 90/60 mmHg. Khám lâm sàng ghi nhận đau nhiều vùng bụng trái, phản ứng thành bụng rõ – dấu hiệu gợi ý chấn thương bụng kín.

Ngay lập tức, các bác sĩ chỉ định chụp cắt lớp vi tính để đánh giá tổn thương. Kết quả cho thấy người bệnh bị vỡ lách độ IV, có điểm chảy máu đang hoạt động kèm lượng máu lớn trong ổ bụng.

ThS.BSNT Nguyễn Văn Phúc – Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa cho biết, vỡ lách độ IV là một tổn thương rất nặng. Vết rách đã làm tổn thương các mạch máu lớn của lách, khiến hơn 25% vùng nhu mô lách mất nguồn cấp máu nuôi, đồng thời máu vẫn tiếp tục chảy vào ổ bụng. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm vì người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào sốc mất máu nếu không được phẫu thuật kịp thời. Trước tình trạng chảy máu đang diễn tiến và nguy cơ mất máu nặng, ê-kíp đã quyết định phẫu thuật cấp cứu cắt lách nhằm kiểm soát xuất huyết và bảo toàn tính mạng cho người bệnh. Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Sau phẫu thuật, người bệnh hồi phục tốt, không ghi nhận biến chứng. Dẫn lưu được rút vào ngày thứ 5, người bệnh ăn uống, vận động tốt và xuất viện sau 7 ngày điều trị.

Theo BS Phúc, lách là cơ quan bị tổn thương phổ biến nhất trong chấn thương bụng kín, chiếm khoảng 25% các trường hợp ở người lớn và 25-30% ở trẻ em. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp vỡ lách đều phải cắt bỏ.

“Xu hướng hiện nay là điều trị bảo tồn tối đa lách nếu người bệnh ổn định về huyết động. Khi đó, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị không phẫu thuật kết hợp theo dõi sát hoặc can thiệp nút mạch để cầm máu, giúp giữ lại chức năng của lách.  Tuy nhiên, với những trường hợp có chảy máu đang hoạt động, huyết động không ổn định, tổn thương nặng vùng rốn lách hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả thì phẫu thuật cắt lách vẫn là chỉ định cần thiết để kiểm soát xuất huyết và cứu sống người bệnh”, BS Phúc nhấn mạnh.

BS Phúc cho biết thêm, điều  đáng lo ngại là chấn thương bụng kín không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ ngay sau tai nạn. Do lách là cơ quan có hệ thống mạch máu rất phong phú nên khi bị tổn thương có thể gây chảy máu nhiều trong ổ bụng. Đặc biệt, một số trường hợp có thể gặp vỡ lách hai thì. Ban đầu chỉ hình thành khối máu tụ dưới bao lách, sau đó vài giờ hoặc vài ngày khối máu tụ mới vỡ, khiến người bệnh đột ngột đau bụng dữ dội, tụt huyết áp và rơi vào sốc mất máu.

Vì vậy, ngay cả khi sau tai nạn người bệnh vẫn tỉnh táo hoặc chỉ có các vết xây xát ngoài da, nếu xuất hiện đau bụng tăng dần, đặc biệt đau vùng hạ sườn trái, bụng chướng, chóng mặt, mệt nhiều, da niêm mạc nhợt hoặc tụt huyết áp, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc phát hiện sớm tổn thương không chỉ giúp xử trí kịp thời mà còn tạo cơ hội bảo tồn lách ở những trường hợp đủ điều kiện.

Sau phẫu thuật cắt lách, người bệnh cần được tiêm các vắc-xin phòng những tác nhân gây nhiễm khuẩn nguy hiểm như phế cầu, Haemophilus influenzae týp b (Hib) và não mô cầu nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng nặng. Thời điểm tiêm thường được khuyến cáo không sớm hơn 14 ngày sau phẫu thuật, tùy theo tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

BS Phúc khuyến cáo, mọi trường hợp chấn thương bụng kín sau tai nạn giao thông đều cần được đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế có chuyên môn, ngay cả khi bên ngoài chỉ có những vết thương nhỏ. Việc chẩn đoán sớm, theo dõi sát và lựa chọn đúng phương pháp điều trị sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng và giúp người bệnh phục hồi an toàn.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội