CÚM A CÓ THỂ GÂY SUY HÔ HẤP NẶNG, CẦN CẢNH GIÁC Ở NHÓM NGUY CƠ CAO
Nhiều người vẫn cho rằng cúm A là bệnh thông thường và đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh qua nhiệt độ cơ thể. Tuy nhiên, thực tế tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy, cúm A có thể diễn biến nặng, gây suy hô hấp nhanh chóng ở người cao tuổi và người có bệnh nền, đe dọa tính mạng chỉ sau vài ngày khởi phát.
Người đàn ông 72 tuổi viêm phổi nặng, phải hỗ trợ thở máy
ThS.BSNT Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân H.X.T, 72 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm, đang điều trị thuốc thường xuyên và từng bị tai biến mạch máu não.
Ngày 6/10, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với cúm A. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận tình trạng viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí, phải được hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40–50% để duy trì oxy máu.
Các xét nghiệm ghi nhận phản ứng viêm và các chỉ số nhiễm khuẩn tăng cao. Bệnh nhân được điều trị cúm A, đồng thời điều trị tình trạng nhiễm khuẩn và hỗ trợ hô hấp tích cực.
Sau ba ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định. Tuy nhiên tình trạng tổn thương phổi vẫn còn nặng, chưa thể tự duy trì hô hấp hiệu quả và tiếp tục phải thở máy không xâm nhập với nồng độ oxy hỗ trợ khoảng 40%.
Theo BS Huyền, một trong những yếu tố khiến quá trình điều trị gặp khó khăn là tiền sử tai biến mạch máu não, đặc biệt là đợt nhồi máu não gần đây, khiến khả năng ho và khạc đờm suy giảm. Trong khi đó, viêm phổi làm tăng tiết dịch đường hô hấp. Khi người bệnh không thể ho khạc hiệu quả, đờm dễ ứ đọng, gây khó khăn cho việc làm sạch đường thở, ảnh hưởng đến thông khí và làm tăng nguy cơ các biến chứng hô hấp.
“Hiện người bệnh vẫn đang trong giai đoạn cấp của bệnh, tổn thương phổi còn nặng và cần tiếp tục được hỗ trợ, chăm sóc đường thở, theo dõi sát. Do khả năng ho khạc kém, quá trình điều trị có thể kéo dài”, BS Huyền nhận định.
Chỉ sốt nhẹ nhưng suy hô hấp tiến triển nhanh
Trường hợp thứ hai được tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và thường xuyên phải sử dụng thuốc khí dung tại nhà trong khoảng 3–4 tháng gần đây.
Khoảng bốn ngày trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu ho, khạc đờm trắng, khó thở tăng dần, kèm mệt mỏi và ăn uống kém. Đáng chú ý, bệnh nhân chỉ sốt nhẹ, khoảng 38°C, không có biểu hiện sốt cao rõ rệt. Tuy nhiên, tình trạng khó thở ngày càng nghiêm trọng, gia đình phải đưa đến cơ sở y tế gần nhà thăm khám.
Tại đây, kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhân mắc cúm A. Do suy hô hấp nặng, người bệnh phải thở oxy qua mặt nạ có túi dự trữ với lưu lượng lên tới 15 lít/phút, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.
Khi nhập Khoa Cấp cứu, bệnh nhân trong tình trạng kích thích, vật vã, thở nhanh, da niêm mạc nhợt; phổi có nhiều ran bất thường. Trước tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng, các bác sĩ khẩn trương đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp và triển khai các biện pháp hồi sức tích cực.
Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nhanh, xuất hiện các rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện dù đã được hồi sức tích cực.
Theo các bác sĩ, ở người mắc COPD, đường thở thường bị viêm và tắc nghẽn kéo dài, khiến chức năng hô hấp suy giảm. Khi mắc cúm A, tình trạng viêm đường hô hấp và tăng tiết dịch có thể làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn sẵn có. Đồng thời, tổn thương phổi do cúm có thể làm giảm khả năng trao đổi khí, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy hô hấp.
Trường hợp này cho thấy mức độ nguy hiểm của cúm A không thể chỉ đánh giá qua mức độ sốt. Ở người có bệnh phổi mạn tính, tình trạng khó thở tăng dần, đặc biệt khi tiến triển nhanh, có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh đang trở nặng và cần được cấp cứu kịp thời.
Không chủ quan với cúm A ở trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bệnh thường có các biểu hiện như sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, cúm có thể gây viêm phổi, làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có, dẫn đến suy hô hấp và những biến chứng nguy hiểm.
ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo, người dân cần chủ động tiêm vaccine phòng cúm hằng năm, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao. Bên cạnh đó, cần duy trì vệ sinh tay, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng mắc bệnh. Người mắc cúm nên hạn chế tiếp xúc với người khác để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Khi trẻ em hoặc người thuộc nhóm nguy cơ cao xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm, gia đình nên đưa người bệnh đi khám sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp. Không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh, tím tái, đau tức ngực, lơ mơ, kích thích bất thường hoặc sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Ở trẻ em, các dấu hiệu như khó thở, rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, không uống được hoặc có biểu hiện mất nước cần được xử trí y tế kịp thời.
Các bác sĩ lưu ý, mức độ nặng của cúm không thể chỉ đánh giá qua mức độ sốt. Người bệnh cần được theo dõi sát diễn biến hô hấp và những thay đổi bất thường của sức khỏe để phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng, điều trị kịp thời.
