CHỦ QUAN KHI MẮC XƠ GAN, NHIỀU NGƯỜI NHẬP VIỆN
Xơ gan được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Tuy nhiên, nhiều người bệnh chủ quan, tiếp tục sử dụng rượu bia và các loại thuốc không rõ nguồn gốc, khiến bệnh tiến triển trầm trọng.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây liên tục tiếp nhận những ca bệnh nhập viện trong tình trạng suy kiệt, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt – hậu quả trực tiếp từ việc uống rượu thường xuyên trong khi gan đã xơ.
Cảnh báo từ thực tế lâm sàng
Ca bệnh 1: Ông Tạ Văn K. (51 tuổi, trú tại Thái Nguyên) có tiền sử nghiện rượu nhiều năm trong khi gan đã chuyển sang giai đoạn xơ gan. Ông K. nhập viện trong tình trạng nôn ra máu, đi ngoài ra máu đỏ tươi, da vàng sạm, thể trạng suy kiệt và củng mạc mắt vàng đậm.
Bệnh nhân nhập viện trong trạng thái tỉnh nhưng kích động mạnh, mạch nhanh 100 lần/phút, huyết áp 148/80 mmHg. Nội soi cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản có giãn tĩnh mạch thực quản độ II, nhiều ổ loét 0,5 – 0,6 cm gây viêm dạ dày cấp. Đáng báo động, tiểu cầu của bệnh nhân giảm sâu chỉ còn 33 G/L (nguy cơ xuất huyết tự phát cao) và Bilirubin toàn phần tăng lên 56,6 mmol/L, thể hiện tình trạng suy gan và tắc mật nặng. Bệnh nhân lập tức được truyền 2 đơn vị khối tiểu cầu và 2 đơn vị huyết tương tươi.
Theo ThS.BS Hoàng Thị Mai Hồng, Khoa Nội Tổng hợp: Ngay trong đêm đầu nhập viện, bệnh nhân xuất hiện trạng thái cai rượu có mê sảng (sảng rượu) với biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, kích thích, run toàn thân dữ dội, vã mồ hôi liên tục và gồng cứng cơ toàn thân gây ngưng thở ngắn.
Trước tình trạng nguy kịch, các bác sĩ phải phối hợp nhiều biện pháp điều trị nhằm kiểm soát xuất huyết tiêu hóa, bảo vệ chức năng gan và kiểm soát sảng rượu một cách thận trọng để tránh làm gan tổn thương thêm. Sau 3 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân dần tỉnh táo, huyết động ổn định, tình trạng nôn và đi ngoài ra máu được kiểm soát.
Ca bệnh 2: Nghiêm trọng không kém là trường hợp ông Lò Văn N. (64 tuổi, ở Điện Biên), có tiền sử uống rượu trong nhiều năm với lượng rượu khoảng 500 ml rượu/ngày. Sau khi được chẩn đoán xơ gan và viêm gan C cách đây 4 tháng, thay vì điều trị theo đơn bác sĩ, ông tự mua thuốc Nam dạng lá cây để uống.
Cách đây 2 tháng, ông N. mới phát hiện gan đã chuyển sang ung thư gan. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông N. nôn ra máu 4 đến 5 lần, đại tiện phân đen nên được người nhà đưa vào nhập viện tại bệnh viện tuyến dưới khám và điều trị. Sau 4 ngày điều trị, ông N. được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Nhập viện trong thể trạng bắt đầu có dấu hiệu suy kiệt, phù nhẹ hai chân, củng mạc mắt vàng nhẹ, bụng chướng mức độ vừa. Hình ảnh siêu âm cho thấy gan phải có khối giảm âm kích thước khoảng 70 x 80mm, nhiều ổ dịch và được chẩn đoán xơ gan mất bù, ung thư biểu mô tế bào gan.
Ca bệnh 3: Một trường hợp khác là anh Lò Văn X. (41 tuổi, ở Lào Cai), mắc viêm gan C từ năm 2021 và gan đã có dấu hiệu xơ gan. Anh X. vẫn duy trì thói quen uống 400 ml rượu/ngày. Khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu vàng da, mệt mỏi, bụng chướng, anh X. cũng được người quen mách dùng thuốc Nam suốt 2 tháng. 1 tuần nay, anh X. thấy tình trạng người mệt mỏi hơn, ăn uống kém, bụng chướng căng to như quả bóng kèm theo cảm giác khó thở dữ dội. Gia đình đưa anh đến bệnh viện tuyến dưới và được chẩn đoán tràn dịch màng phổi. Sau 2 ngày điều trị không thuyên giảm, bệnh nhân được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Anh X. nhập viện trong tình trạng xơ gan mất bù (giai đoạn cuối của xơ gan), hai chân phù nhẹ, da vàng sạm, củng mạc mắt vàng sậm, ăn uống kém và chướng bụng mức độ nghiêm trọng. Do tràn dịch màng phổi phải ép chặt vào phổi gây khó thở, ngay lập tức các bác sĩ đã phải tiến hành chọc dịch màng phổi cấp cứu, rút ra tổng cộng 2.500 ml dịch màu vàng chanh trong 2 ngày để giải phóng sức ép lồng ngực cho người bệnh.
Các chỉ số xét nghiệm của anh X. đều ở mức báo động: Bilirubin toàn phần tăng lên 167,7 mmol/L (gấp hơn 10 lần bình thường), tiểu cầu hạ thấp còn 25 G/L, đe dọa tính mạng do xuất huyết nội tạng.
Biến chứng nguy hiểm khi xơ gan tiến triển
Ba ca bệnh trên cho thấy một thực trạng đáng báo động đối với những người bệnh xơ gan hiện nay. Xơ gan được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.
Các chuyên gia y tế cho biết xơ gan gây nhiều biến chứng nguy hiểm do suy giảm chức năng gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Các biến chứng thường gặp nhất là xuất huyết tiêu hóa, tụ dịch trong ổ bụng (cổ trướng) và sưng to ở hai bàn chân, cẳng chân; hôn mê gan, bệnh não gan; suy thận; nhiễm trùng, ung thư biểu mô tế bào gan…
Bên cạnh đó, người bị xơ gan tuyệt đối không được uống rượu bia. Cồn là độc chất trực tiếp phá hủy tế bào gan. Việc tiếp tục sử dụng rượu, bia sẽ làm bệnh tiến triển nhanh hơn, tăng nguy cơ biến chứng tử vong (như xuất huyết tiêu hóa, hôn mê gan, ung thư gan). Khi bị xơ gan, chức năng chuyển hóa và đào thải độc tố của gan đã suy yếu nghiêm trọng. Việc uống các loại thuốc Bắc, thuốc Nam không rõ nguồn gốc, thuốc “gia truyền” trôi nổi có thể khiến gan quá tải, dẫn đến suy gan cấp hoặc làm bệnh trầm trọng hơn.
