RỐI LOẠN Ý THỨC, CO GIẬT SAU SỐT CAO, NAM TÀI XẾ NGUY KỊCH VÌ BỆNH WHITMORE

Sốt cao kéo dài, đau đầu rồi đột ngột co giật, rối loạn ý thức, một nam tài xế có bệnh đái tháo đường được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nặng. Kết quả cấy máu xác định người bệnh nhiễm Burkholderia pseudomallei – vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng kèm tổn thương thần kinh, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp.

Người bệnh là  ông N.C.T, 54 tuổi, ở Ninh Bình, làm nghề lái xe tại một công trường ở Phú Quốc. Khoảng một tuần trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện sốt cao, đau đầu. Sau khi tự điều trị và tiêm truyền nhưng không rõ loại thuốc, tình trạng không cải thiện nên người bệnh trở về quê để tiếp tục thăm khám. Tối cùng ngày, người bệnh đột ngột xuất hiện co giật vùng mặt, mất ý thức và được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu. Tuy nhiên, tình trạng ý thức tiếp tục xấu đi, người bệnh được chuyển đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

BS Bùi Đức Long Thành, Khoa Cấp cứu, cho biết thời điểm tiếp nhận, người bệnh trong tình trạng li bì, rối loạn ý thức, sau đó tiếp tục xuất hiện các cơn co giật cục bộ. Các xét nghiệm ghi nhận bạch cầu khoảng 13.000 tế bào/mm³, CRP 106 mg/L, procalcitonin 5,4 ng/mL, cho thấy tình trạng viêm, nhiễm trùng rõ rệt.

Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng, có thời điểm đường huyết vượt ngưỡng đo của máy. Rối loạn đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu và rối loạn điện giải được đánh giá là những yếu tố khiến tình trạng thần kinh của người bệnh thêm phức tạp.

Kết quả cấy máu sau đó xác định Burkholderia pseudomallei, vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Trong quá trình đánh giá tổn thương thần kinh, chụp cộng hưởng từ sọ não ghi nhận tổn thương tại vùng đồi thị và rải rác ở vỏ não. Trước tình trạng ý thức xấu đi, người bệnh phải đặt ống nội khí quản, thở máy, đồng thời được điều trị nhiễm khuẩn và kiểm soát tích cực các rối loạn chuyển hóa.

Theo BS Thành, tình trạng người bệnh diễn biến phức tạp do nhiễm Whitmore trên nền rối loạn đường huyết nặng và có tổn thương thần kinh.

Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong đất và nước. Con người có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc với môi trường có vi khuẩn, chủ yếu qua vùng da bị tổn thương; ngoài ra một số trường hợp có thể liên quan đến đường hô hấp hoặc tiêu hóa.

Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc hình thành các ổ nhiễm trùng, áp xe tại nhiều cơ quan. Khi xác định bệnh, người bệnh cần được đánh giá để phát hiện các ổ nhiễm khuẩn đi kèm. Đặc biệt, nếu hệ thần kinh trung ương bị tổn thương, quá trình điều trị và phục hồi có thể phức tạp, thậm chí để lại di chứng nặng nề về thần kinh bao gồm cả nhận thức vận động.

Sau gần một tháng điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình, kiểm soát chặt đường huyết và theo dõi quá trình phục hồi.

Đái tháo đường là yếu tố nguy cơ khiến Whitmore dễ diễn biến nặng

Theo BS Bùi Đức Long Thành, đái tháo đường là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng khiến bệnh Whitmore dễ diễn biến nặng. Đặc biệt, khi đường huyết không được kiểm soát tốt, khả năng chống đỡ nhiễm trùng của cơ thể suy giảm, tạo điều kiện để bệnh diễn biến phức tạp hơn.

Tuy nhiên, nguy cơ Whitmore không chỉ liên quan đến người mắc đái tháo đường. Những người có bệnh lý nền hoặc tình trạng làm suy giảm khả năng chống đỡ của cơ thể như bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, bệnh phổi mạn tính, người sử dụng rượu kéo dài hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần thận trọng khi thường xuyên tiếp xúc với đất, nước.

Mùa mưa lũ, cần đặc biệt chú ý khi tiếp xúc với đất, nước

BS Thành cho biết, vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường đất và nước. Trong mùa mưa, đặc biệt tại những khu vực ngập úng, người dân có thể phải tiếp xúc với nước, bùn đất nhiều hơn trong quá trình đi lại, lao động, dọn dẹp nhà cửa và vệ sinh môi trường. Điều này làm tăng cơ hội phơi nhiễm với các tác nhân gây bệnh tồn tại trong môi trường, trong đó có Burkholderia pseudomallei.

Do đó, người dân, đặc biệt những người có bệnh lý nền, nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn và nước bẩn khi không cần thiết. Khi làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh sau ngập lụt hoặc phải làm việc trong môi trường đất, nước, nên sử dụng ủng, găng tay và phương tiện bảo hộ phù hợp. Các vết trầy xước, vết thương trên da cần được che chắn và vệ sinh sạch sau khi tiếp xúc.

Sau khi tiếp xúc với đất, nước, nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt kéo dài, ho, khó thở, đau đầu, mệt nhiều, xuất hiện các ổ sưng đau, áp xe, rối loạn ý thức hoặc co giật, đặc biệt ở người có bệnh lý nền, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Người bệnh cũng nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử tiếp xúc với đất, nước hoặc môi trường có nguy cơ nếu có.

“Vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường nên không phải lúc nào cũng xác định được chính xác người bệnh đã phơi nhiễm ở đâu và vào thời điểm nào. Điều quan trọng là những người có bệnh lý nền cần quản lý tốt sức khỏe, đồng thời chủ động bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với đất, nước, nhất là trong mùa mưa lũ. Khi có những biểu hiện nhiễm trùng bất thường hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp”, BS Bùi Đức Long Thành khuyến cáo.

Bài và ảnh: Phòng Công tác Xã hội